Nawigacja w terenie bez GPS

W tym artykule chciałem przedstawić kilka podstawowych metod nawigacji, które mogą się przydać w przypadku kiedy nie mamy dostępu do systemu GPS, smartfonów i innych dobrodziejstw dzisiejszej techniki.

 

1. Kompas

Sprawdzone od wieków urządzenie, jego użycie jest tak proste, że chyba nie trzeba go zbytnio przedstawiać, jednak mało osób dzisiaj takowe posiada, nie zajmuje wiele miejsca w plecaku a zakup porządnego kompasu nie powinien przekroczyć kilkudziesięciu złotych. Dzięki temu oraz papierowej mapie nawet przy nikłych zdolnościach nawigacyjnych powinniśmy trafić do cywilizacji. Ludzie, którzy zagubili się w górach często robią to przez własną lekkomyślność nie zapoznawszy się wcześniej z terenem geograficznym, w jakim kierunku zmierzają itd.

 

2. Trochę z Harcerstwa

Wszystkie podręczniki harcerskie podają mnóstwo takich sposobów. Przy ich stosowaniu należy jednak zwrócić na warunki:

  • Mech rosnący od północnej strony drzewa lub kamienia – pod warunkiem, że nie w lesie gdzie drzewa tworzą mnóstwo cieni.
  • Słoje drzew szersze od południa – jw. a na dodatek czasem trudno rozpoznać czy to słoje są szersze, czy to piła tak cięła.
  • Gałęzie obficiej rosną od południa – a raczej od strony w którą mogą swobodniej rosnąć, bo tam jest np. polana albo w tamtą stronę wieje wiatr…
  • Mrowisko jest zakładane od południowej strony pnia – pod warunkiem że to mrówki zakładają mrowisko a nie ludzie. I znów te cienie od innych drzew…

 

3. Wyznaczanie kierunku za pomocą słońca i zegarka

Słońce wschodzi na wschodzie, zachodzi na zachodzie tak przynajmniej myśli większość osób – to prawda ale tylko 22 marca i 23 września (równonoc wiosenna i jesienna). Bo i skąd by się wzięły dłuższe dni i krótsze noce?
Lepszą metodą jest zapamiętanie gdzie Słońce jest o której godzinie:

 

  • o 6.00 – na wschodzie
  • o 12.00 – na południu
  • o 18.00 – na zachodzie

Z tego wychodzi:

  • o 9.00 – na południowym wschodzie
  • o 15.00 – na południowym zachodzie

 

4. Wyznaczanie kierunku za pomocą słońca i zegarka wersja 2

  1. Wycelować wskazówką godzinową w słońce (niektórzy proponują pomóc sobie przy tym cieniem zapałki przystawionej do czubka wskazówki)
  2. Podzielić kąt między wskazówką (godzinową!) a 12-ką na pół. I tu niektórzy mają kłopoty – który kierunek to północ a który południe.
  3. Przed południem słońce posuwając się w prawo ZMIERZA DO południa.
  4. Po południu słońce posuwając się w prawo ODSUWA SIĘ OD południa.

zegar

 

Jeśli nie macie zegarka wskazówkowego tylko elektroniczny, no to jesteście w czarnej dupie… albo możecie to wykonać w wyobraźni.

 

5. Chodzenie po cieniu

Polega na ustaleniu kierunku za pomocą kompasu lub zegarka i podążania w jednym kierunku na podstawie ułożenia własnego cienia raz na ok. 3 godziny trzeba skorygować swoją pozycję.

 

6. Wyznaczanie stron świata przy pomocy gwiazd

Na półkuli północnej do tego celu służy Gwiazda Polarna. Jej rzut na horyzont wskaże dokładnie północ.
Żeby znaleźć Gwiazdę Polarną należy posłużyć się jedną z dwóch metod:

  1. Znaleźć Wielki Wóz (część gwiazdozbioru Wielkiej Niedźwiedzicy) odcinek między jego „tylnymi kołami” przedłużyć 5 razy „w górę”. Na końcu tej linii znajdziecie Gwiazdę Północną.
  2. Wielki Wóz widać nad głowami przez większość nocy ale gdyby ktoś go nie znalazł może poszukać Kasjopei – charakterystycznego gwiazdozbioru w kształcie litery W. Gwiazda Polarna znajduje się w odległości 2 szerokości tego W nad Kasjopeą. Niestety kierunku nie da się tak dokładnie określić jak przy Wielkim Wozie ale w tamtym rejonie nieba nie ma jaśniejszej gwiazdy.
  3. W okolicach równika można do znalezienia Gwiazdy Polarnej używać gwiazdozbioru Oriona – linia poprowadzona przez środkową gwiazdę Pasa Oriona a następnie przez jego „głowę” prowadzi prosto do bieguna. W naszych okolicach może to być trudne bo prześledzenie tej linii będzie wymagało poożenia się w śniegu (Orion jest gwiazdozbiorem zimowym) albo będzie groziło przewrócwniem się na plecy. O wiele łatwiejsze jest wykorzystanie faktu, że przez Pas przebiega Równik Niebieski – wschodzi dokładnie na wschodzie a zachodzi dokładnie na zachodzie.

Wadą tej metody jest to że można ją stosować tylko w nocy i przy bezchmurnym niebie.

star_final